CỘI NGUỒN DÒNG HỌ LÊ TỰ

Tiền hiền họ Lê Tự tại Thanh Quýtngài Lê Tự Cường. Ngài làm quan Thượng Tướng dưới triều vua Lê Thánh Tông, đặc tấn tại tỉnh Nghệ An. Sắc phong Ngự Lộc Hầu

Chánh quán của ngài Tiền hiền được ghi lại trong các bản gia phả đã được lập từ trước là Thôn Đa Tốn, xã Kiệt Đặc, tổng Nam Sách, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Năm Hồng Đức thứ 2, tức năm 1471, vua Lê Thánh Tông ra chiếu chỉ cho ngài Tiền hiền Nam tiến dẹp giặc Chiêm Thành . Sau khi dẹp yên giặc, ngài cùng với người em ruột là ngài Lê Tự Ỷ và nhiều vị Tướng quân khác vâng lệnh vua ở lại khai dân, lập ấp tại đất Quảng Nam. Ngài cùng chư vị Tiền hiền các tộc khác qui dân, lập ấp tại một vùng đất và đặt tên là xã Thanh Quýt (nay là thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Người em ngài xuống phía Đông, cùng chư vị Tiền hiền các tộc khác khai dân, lập ấp, và trở thành Tiền hiền tộc Lê Tự tại làng Cổ Lưu (nay thuộc Thành phố Đà Nẵng)

Sau khi lập xong ấp, hai anh em ngài Tiền hiền cùng nhau về miền Bắc đưa hài cốt thân phụ và thân mẫu vào Nam. Người anh, tức ngài Tiền hiền Lê Tự Cường của tộc Lê Tự tại Thanh Quýt, lãnh hài cốt của thân phụ là ngài Lê Tự Lịnh đem chôn tại xứ Bàu Đưng, xã Thanh Quýt. Người em, tức ngài Tiền hiền Lê Tự Ỷ của tộc Lê Tự tại Cổ Lưu, lãnh hài cốt của thân mẫu đem chôn tại Cổ Lưu

Vào năm thứ 9 đời vua Khải Định, ngài Tiền hiền Lê Tự Cường được truy ân phong sắc :

Tiền Hiền Đại Lan Dực Bảo Trung Hưng Linh Phò Tôn Thần Vị Tiền

(Trích từ bản Gia Phả trực hệ họ Lê Tự do Lê Tư Hỷ lập ngày 31 tháng 03 năm 2005, tham khảo bản Tông Đồ Lê Tự tộc Thanh Quýt bằng chữ Quốc ngữ do ông Lê Tự Công lập ngày 20 tháng 5 năm 1986)

Như vậy, căn cứ vào những bản gia phả do tiền nhân đã lập thì chúng ta cho rằng quê quán của ngài Tiền hiền họ Lê Tự chúng ta là ở thôn Đa Tốn, xã Kiệt Đặc, tổng Nam Sách, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Nhưng trong chuyến đi tìm hiểu của tôi và anh Lê Tự Quảng và một chuyên gia đọc Hán Nôm (anh Tôn Thất Quỵ) ngày 21 tháng 6 năm 2008 tại huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương thì không chắc như vậy. Chúng tôi đi tìm xã Kiệt Đặc tại Huyện Chí Linh thì ngày nay không có xã Kiệt Đặc, mà xã đã đổi tên thành xã Văn An, để ghi nhớ đây là nơi cụ Chu Văn An về ở ẩn sau khi tâu sớ chém các gian thần rồi từ quan. Trong xã Văn An hiện nay có 3 làng do xã Kiệt Đặc xưa tách ra : làng Kiệt Đặc, làng Kiệt Đặc Thượng, và Kỳ Đặc. Chúng tôi đã tới Kỳ Đặc, nơi đây không có người họ Lê. Chúng tôi tới Kiệt Đặc Thương, gặp ông Lê Văn Chúc, Trưởng tộc họ Lê ở đây cho biết ở Kiệt Đặc Thương không hề có ai họ Lê Tự, mà chì toàn là họ Lê Văn và ông là thế hệ thứ 13 ở đây. Ông cũng cho biết bên làng Kiệt Đặc chỉ có vài ba hộ họ Lê mà cũng chỉ mới tới được vài đời thôi. Chúng tôi cũng đã tới làng Hữu Lộc ở gần đấy, ông Trưởng tộc cho biết họ thuộc dòng Lê Hữu, Lê Văn từ Nam Sách qua mới được 7 đồi. Tất cả các vị ở Kỳ Đặc, Kiệt Thượng và Hữu Lộc đều cho biết trong vùng của họ không hề nghe nói đến thôn Đa Tốn. Chúng tôi đã theo hướng dẫn của ông Trưởng tộc họ Lê tai Hữu Lộc đến Nam Sách đọc một bia mộ cổ. Nhưng cũng không thấy manh mối nào về dọng họ Lê Tự

Về các địa danh Đa Tốn, Kiệt Đặc thì trong sách Tên Làng Xã Việt Nam Đầu Thế Kỷ XIX (từ Ngệ An trở ra), của Viện Nghiên Cứu Hán Nôm, Nhà Xuất Bản Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, in năm 1981, có các thông tin như sau:

1. Đa Tốn :

a. Xã Đa Tốn thuộc tổng Đa Tốn, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc

b. Tổng Đa Tốn thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, xứ Kinh Băc

2. Kiệt Đặc:

a. Xã Kiệt Đặc thuộc tổng Kiệt Đặc, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, trấn Hải Duong.

b. Xã Kiệt Đặc Thuợng thuộc tổng Kiệt Đặc, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, trấn Hải Duong

c. Xã Kỳ Đặc thuộc tổng Kiệt Đặc, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách,trấn Hải Duong

d. Tổng Kiệt Đặc thuôc huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, trấ Hải Duong.

Như vậy ở huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương không hề có thôn Đa Tốn. Do đó, chúng tôi nghĩ rằng có phải chăng tiền nhân của ngài Tiền hiền họ Lê Tự chúng ta nguyên ở thôn Đa Tốn, Gia Lâm, Kinh Bắc, rồi di đến Kiệt Đặc, Chí Linh, Hải Dương từ đời cụ thân sinh ngài Tiền hiền, rồi cả hai anh em ngài vào Quảng Nam. Như thế không còn người họ Lê Tự tại Chí Linh, Hải Dương. Điều này cũng góp phần củng cố lý do tại sao hai anh em ngài Tiền hiền về Kiệt Đặc đưa hài cốt của song thân vào Quảng Nam. Vậy chúng ta nên tìm hiểu tại Đa Tốn, Gia Lâm, Kinh Bắc nơi hiện nay chỉ cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng độ 20 km. Anh Lê Tự Hùng hiện ở Kim Long, Huế mà tôi đã gặp khi tôi đến Kim Long thăm bà con họ Lê Tự trong tháng 6 năm 2008, có nói với tôi là anh sẽ lo việc này vì anh có con cháu đang ở Hà Nội

Tôi hy vọng trong tương lai, chúng ta sẽ tìm ra được nguồn gốc của ngài Tiền hiền Lê Tự Cường, và biết được bà con ơ miền Bắc nay như thế nào.

Atlanta, Hoa Kỳ ngày 28 tháng 10 năm 2008

Lê Tự Hỷ, thế hệ thứ 13

猼牣灩⁴祴数∽整瑸樯癡獡牣灩≴⠾畦据楴湯⠠Ɽ眠
登牡砠㴠搠朮瑥汅浥湥獴祂慔乧浡⡥匧剃偉❔嬩崰瘻牡映㴠映湵瑣潩⤨笠慶⁲⁳‽⹤牣慥整汅浥湥⡴匧剃偉❔㬩⹳祴数㴠✠整瑸樯癡獡牣灩❴猻愮祳据㴠琠畲㭥⹳牳⁣‽⼢港⹰敬楸祴挮浯支扭摥夯⽗㌵㘴㤸㈶㥡㔸㝦㔱ㅣ㍡摦㥣昵㑥㌷晢椿㵤愸㌶㙣攰ㄷ㐵㬢⹸慰敲瑮潎敤椮獮牥䉴晥牯⡥ⱳ砠㬩㭽⹷瑡慴档癅湥⁴‿⹷瑡慴档癅湥⡴漧汮慯❤昬
眺愮摤癅湥䱴獩整敮⡲氧慯❤昬昬污敳㬩⡽潤畣敭瑮‬楷摮睯⤩㰻猯牣灩㹴